Testament w UK: kto dziedziczy bez testamentu, partnerzy bez ślubu i opiekunowie dla dzieci

Co się stanie, jeśli nie mam testamentu w UK?

Jeśli umrzesz bez testamentu w Anglii lub Walii, Twój majątek zostanie podzielony według ustawowych zasad dziedziczenia (intestacy rules). Nie biorą one pod uwagę tego, czego chciałbyś Ty – liczy się tylko pokrewieństwo i małżeństwo.

Testament w UK pozwala samodzielnie zdecydować, kto dostanie Twój majątek, kto się nim zajmie (executor) i kto zaopiekuje się dziećmi. W Szkocji i Irlandii Północnej obowiązują odrębne przepisy – ten artykuł dotyczy Anglii i Walii.

Kto dziedziczy bez testamentu? Linie dziedziczenia

Gdy zmarły był w małżeństwie lub związku partnerskim (civil partnership):

• bez dzieci – całość dziedziczy małżonek,
• z dziećmi – małżonek dostaje rzeczy osobiste, pierwsze £322 000 majątku i połowę nadwyżki; drugą połowę nadwyżki dzielą po równo dzieci.

Gdy nie ma małżonka, majątek przechodzi na pierwszą grupę z listy, w której ktoś żyje:

1. dzieci (a jeśli dziecko nie żyje – jego dzieci),
2. rodzice,
3. rodzeństwo z obojga rodziców (lub ich dzieci),
4. przyrodnie rodzeństwo (lub ich dzieci),
5. dziadkowie,
6. wujowie i ciotki (lub ich dzieci),
7. przyrodni wujowie i ciotki (lub ich dzieci),
8. jeśli nie ma nikogo – majątek przejmuje Korona (państwo).

Dzieci poniżej 18 lat nie dostają pieniędzy od razu – są one zarządzane w ich imieniu do 18. urodzin. W testamencie możesz ustalić inny wiek, np. 21 lub 25 lat. Pasierbowie, którzy nie zostali adoptowani, nie dziedziczą z mocy prawa. Sprawdzić, kto dziedziczy w Twojej sytuacji, możesz w narzędziu na gov.uk.

Związek bez ślubu – co dziedziczy partner?

Z mocy prawa – nic. W Anglii i Walii nie ma „małżeństwa z zasiedzenia” (common law marriage), więc partner, z którym mieszkasz, nawet od wielu lat i przy wspólnych dzieciach, nie jest spadkobiercą. Majątek może trafić do Waszych dzieci albo do Twoich rodziców, a partner zostaje z niczym.

• Wspólny dom: jeśli jesteście właścicielami jako joint tenants, Twój udział przechodzi automatycznie na partnera. Jeśli jako tenants in common – Twój udział wchodzi do spadku i bez testamentu partner go nie dostanie.
• Roszczenie w sądzie: partner, który mieszkał z Tobą co najmniej 2 lata przed śmiercią, może wystąpić do sądu na podstawie Inheritance Act 1975. To jednak kosztowne, długie i niepewne.
• Polisy i emerytury: pieniądze z polisy na życie umieszczonej w trust lub ze świadczenia emerytalnego mogą trafić do partnera niezależnie od testamentu – jeśli wcześniej wskażesz go jako beneficjenta.

Dla par bez ślubu testament jest więc najprostszym sposobem, żeby zabezpieczyć partnera. Często spisuje się dwa podobne testamenty (mirror wills).

Guardianship – kto zaopiekuje się dziećmi?

W testamencie możesz wyznaczyć opiekuna prawnego (guardian) dla dzieci poniżej 18 lat. Jeśli tego nie zrobisz, a oboje rodzice umrą, o tym, kto zajmie się dziećmi, zdecyduje sąd – czasem po okresie, w którym dziećmi opiekują się służby socjalne.

• Wyznaczenie działa, gdy nie żyje już żaden z rodziców mających parental responsibility. Jeśli jeden rodzic żyje, zwykle to on zajmuje się dzieckiem.
• Ojciec, który nie był w małżeństwie z matką, ma parental responsibility m.in. wtedy, gdy jest wpisany do aktu urodzenia dziecka (urodzonego w Anglii lub Walii po 1 grudnia 2003 r.).
• Możesz wskazać więcej niż jedną osobę, np. parę, oraz osobę zastępczą.
• Porozmawiaj z wybraną osobą wcześniej – opiekun może odmówić.
• Pomyśl też o pieniądzach: opiekun przejmuje obowiązki, ale nie zawsze środki. Tu pomaga polisa na życie w trust.

Jaki testament wybrać?

• Testament pojedynczy (single will) – dla jednej osoby.
• Testamenty lustrzane (mirror wills) – dwa niemal identyczne testamenty dla małżonków lub partnerów, zwykle zostawiających wszystko sobie nawzajem, a potem dzieciom.
• Testament z trustem – np. property protection trust (ochrona udziału w domu dla dzieci, gdy żyjący partner np. ponownie zawrze związek), prawo zamieszkania w domu dla partnera albo trust dyskrecjonalny, gdy jeden ze spadkobierców potrzebuje szczególnej ochrony. Trusty ustalamy indywidualnie.

W testamencie wskazujesz też executora – osobę, która odnajdzie i wyceni majątek, spłaci długi i podzieli resztę (residuary estate) zgodnie z Twoją wolą. Możesz też zapisać życzenia dotyczące pogrzebu.

Pamiętaj, że testament nie obejmuje wszystkiego: dom i konta posiadane wspólnie jako joint tenants oraz polisy na życie i emerytury z trustem lub wskazanym beneficjentem przechodzą poza testamentem. Dlatego testament warto zaplanować razem z ubezpieczeniem.

Kiedy testament jest ważny?

Zgodnie z Wills Act 1837 testament w Anglii i Walii jest ważny, gdy:

• spisała go osoba, która ma co najmniej 18 lat i pełną zdolność do podejmowania decyzji,
• zrobiła to dobrowolnie, bez nacisków,
• jest na piśmie i podpisany przez tę osobę,
• został podpisany w obecności dwóch niezależnych świadków, obecnych w tym samym czasie. Świadkiem nie może być beneficjent ani jego małżonek – najlepiej poproś przyjaciół lub sąsiadów.

O czym jeszcze warto pamiętać?

• Ślub unieważnia wcześniejszy testament w Anglii i Walii – po ślubie trzeba spisać nowy.
• Majątek w Polsce (mieszkanie, działka, konto) może podlegać innym zasadom – powiedz nam o nim na spotkaniu.
• Testament warto przeglądać co kilka lat i po każdej dużej zmianie: narodziny dziecka, zakup domu, rozstanie.

Lasting Power of Attorney – kto zdecyduje za Ciebie za życia?

Testament działa po śmierci. Lasting Power of Attorney (LPA) to pełnomocnictwo na wypadek, gdybyś za życia – po wypadku, udarze czy w chorobie – nie mógł sam podejmować decyzji. Bez LPA bliscy, nawet małżonek, nie mogą automatycznie zarządzać Twoimi pieniędzmi.

• LPA Property and Financial Affairs – konta, rachunki, świadczenia, sprzedaż lub zakup domu.
• LPA Health and Welfare – leczenie, opieka, wybór domu opieki.

Bez LPA rodzina musi wystąpić do Court of Protection o ustanowienie deputy. To trwa zwykle miesiącami i kosztuje, a w tym czasie dostęp do Twoich pieniędzy może być zablokowany. Pełnomocników (attorneys) musi być co najmniej jeden – osoba pełnoletnia, której ufasz; możesz wskazać też zastępców. LPA trzeba zarejestrować w Office of the Public Guardian – opłata urzędowa wynosi obecnie £92 za każde LPA. Najlepiej zrobić to, póki jesteś zdrowy – potem może być za późno.

Jak spisać testament z Balltica Consulting?

1. Wypełniasz krótki formularz online – dane rodziny, majątek, kogo chcesz wskazać.
2. Spotykamy się przez Zoom (ok. 90 minut) i omawiamy szczegóły po polsku.
3. Dostajesz projekt testamentu do sprawdzenia, a potem podpisujesz go przy dwóch świadkach.

Testamenty sporządzamy we współpracy z wyspecjalizowaną kancelarią testamentową, regulowaną przez Institute of Professional Willwriters. Testament z profesjonalną poradą kosztuje £179 dla jednej osoby lub £249 dla pary. Cena obejmuje konsultacje telefoniczne i wideo, podczas których dokładnie ustalamy i zapisujemy Twoją wolę – bez ukrytych kosztów i dopłat. Naszym klientom kredytowym i ubezpieczeniowym testament opłacamy my. Testamenty z trustami wyceniamy indywidualnie. Pomagamy też w Lasting Power of Attorney.